รถเที่ยวเปล่าไม่ได้เสียแค่น้ำมัน ทุกกิโลเมตรที่ไม่มีสินค้า เพิ่มต้นทุน เวลา และคาร์บอน วางแผนเที่ยวรถให้ดีขึ้น เพื่อลดระยะทางที่ไม่สร้างรายได้           

รถเที่ยวเปล่า คืออะไร และทำไมต้องวัดให้จริงจัง

                รถเที่ยวเปล่า หรือ Empty Run / Empty Mile คือ ช่วงการเดินรถที่ไม่มีสินค้า หรือไม่ได้ใช้ Capacity ของรถเพื่อสร้างรายได้ตามวัตถุประสงค์ของเที่ยวขนส่ง เช่น รถส่งสินค้าเสร็จแล้ววิ่งกลับคลังโดยไม่มีโหลดกลับ รถต้องวิ่งไปรับสินค้าจากอีกจุดหนึ่งแบบไม่มีสินค้า หรือรถถูกจัดเส้นทางให้เคลื่อนที่ระหว่างงานโดยไม่ได้สร้างมูลค่าเพิ่ม  หลายองค์กรเห็น Empty Run เป็นเพียง “ค่าน้ำมันขากลับ” แต่ผลกระทบจริงกว้างกว่านั้น เพราะทุกกิโลเมตรที่รถยังวิ่งอยู่ยังมีค่าแรงคนขับ ค่าทางด่วน ค่าซ่อมบำรุง ยาง ค่าเสื่อมราคา เวลา และการใช้ทรัพยากรเกิดขึ้น รวมถึงการใช้เชื้อเพลิงหรือพลังงานที่สามารถเชื่อมโยงกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้  ดังนั้น Empty Run จึงควรถูกมองเป็น KPI ด้าน Productivity ไม่ใช่แค่ค่าใช้จ่ายย่อยของ Fleet

1 กิโลเมตรที่ไม่มีสินค้า เสียอะไรบ้าง

อย่าวัดแค่จำนวนเที่ยว – ต้องวัด Empty Run เป็นระยะทาง

                 การบอกว่า “วันนี้มีรถกลับเปล่า 5 เที่ยว” ยังไม่เพียงพอ เพราะเที่ยวละ 10 กิโลเมตรกับเที่ยวละ 250 กิโลเมตรให้ผลกระทบต่างกันมาก องค์กรจึงควรเก็บข้อมูลระดับ Trip เพื่อวิเคราะห์ทั้งจำนวนเที่ยวและระยะทางจริง

• Empty Run Distance (km) – ระยะทางที่รถวิ่งโดยไม่มีโหลด
• Empty Run % – สัดส่วนระยะทางเที่ยวเปล่าต่อระยะทางรวม
• Loaded Distance – ระยะทางที่มีสินค้า
• Revenue Distance – ระยะทางที่เชื่อมกับงานสร้างรายได้
• Cost per Loaded km เทียบกับ Cost per Total km
• Fuel per Trip / Fuel per km
• Vehicle Utilization และ Load Utilization

ตัวอย่าง: รถวิ่งเท่าเดิม แต่กำไรต่างกันได้

ข้อสังเกต: ระยะทางรวมเท่ากันไม่ได้แปลว่าประสิทธิภาพเท่ากัน แผนที่มี Loaded Distance สูงกว่าจะใช้ระยะทางเพื่อสร้างมูลค่าได้มากกว่า

5 สาเหตุที่ทำให้รถเที่ยวเปล่าสูง

           วางแผนเที่ยวแบบแยกคำสั่งซื้อ    แต่ละ Order ถูกจัดรถโดยไม่ได้มองโอกาสรวมโหลดหรือเชื่อมเที่ยว

           ไม่มีข้อมูลขากลับ   ทีมวางแผนรู้เฉพาะงานส่งออกจากคลัง แต่ไม่เห็น Demand ที่สามารถรับต่อได้

           ข้อมูลรถบริษัทและรถรับเหมาแยกกัน   มอง Fleet Capacity รวมไม่ได้ ทำให้เกิดรถว่างในระบบ

           เลือกประเภทรถไม่เหมาะกับงาน  รถใหญ่เกินไปหรือข้อจำกัดไม่ตรงกับพื้นที่ ทำให้จับคู่งานต่อได้ยาก

           จัดเส้นทางจากประสบการณ์อย่างเดียว  เมื่อจุดส่งเพิ่ม ความซับซ้อนทำให้มนุษย์มองการจับคู่เส้นทางทั้งหมดได้ยาก

ลด Empty Run ต้องเริ่มจากการมองทั้ง Network ไม่ใช่รถคันเดียว

            แนวคิดสำคัญคืออย่าวิเคราะห์เพียงว่า “รถคันนี้กลับเปล่าหรือไม่” แต่ควรมองว่างานทั้งหมดในช่วงเวลาเดียวกันสามารถจับคู่กันได้หรือไม่ รถที่ส่งงาน A เสร็จสามารถไปรับงาน B ต่อได้หรือไม่ หรือมีคำสั่งซื้อในพื้นที่ใกล้กันที่ควรรวมไว้ใน Route เดียวกันหรือไม่   การบริหารลักษณะนี้ต้องอาศัยข้อมูล Order, พิกัด, Vehicle Capacity, Time Window, Service Time, น้ำหนัก/ปริมาตรสินค้า และข้อจำกัดของรถ เพื่อให้แผนที่ได้ไม่เพียงสั้น แต่สามารถปฏิบัติได้จริง

แนวทางลดรถเที่ยวเปล่าแบบเป็นระบบ

 MoveMax: เปลี่ยนการวางแผนจาก “เที่ยวต่อเที่ยว” เป็นภาพรวมของงานขนส่ง

              จากข้อมูลผลิตภัณฑ์ MoveMax ระบบมีโครงสร้างสำหรับรวบรวมคำสั่งขนส่ง วางแผนรถและคนขับ วางแผนเส้นทางผ่าน AI บริหารรถองค์กรและรถภายนอก ติดตามสถานะการขนส่งผ่าน Mobile และวิเคราะห์ข้อมูลผ่าน Dashboard ซึ่งช่วยให้องค์กรสามารถมองข้อมูลการวางแผนและผลการเดินรถในภาพเดียวกัน

Empty Run เชื่อมกับ Green Logistics อย่างไร

               Green Logistics ไม่ได้หมายถึงการเปลี่ยนรถเป็น EV เพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการใช้ทรัพยากรเดิมให้มีประสิทธิภาพขึ้นด้วย หากองค์กรสามารถลดระยะทางที่รถวิ่งโดยไม่มีสินค้าได้จริง ปริมาณเชื้อเพลิงหรือพลังงานที่ใช้กับกิจกรรมที่ไม่สร้างมูลค่าก็มีโอกาสลดลงตามไปด้วย

               อย่างไรก็ตาม หากองค์กรต้องการสรุปผลเป็น CO₂e อย่างเป็นทางการ ควรนำข้อมูลกิจกรรม เช่น ระยะทาง เชื้อเพลิง ประเภทรถ และปริมาณการใช้พลังงาน ไปใช้ร่วมกับ Emission Factor และวิธีคำนวณตามมาตรฐานที่องค์กรเลือกใช้

Checklist: ธุรกิจของคุณรู้ Empty Run จริงหรือยัง

• รู้ระยะทางเที่ยวเปล่ารายคัน รายวัน และรายเดือนหรือไม่?
• แยก Loaded Distance กับ Empty Distance ได้หรือไม่?
• รู้หรือไม่ว่า Route ไหนมี Empty Run สูงที่สุด?
• รู้หรือไม่ว่ารถรับเหมามีเที่ยวเปล่ามากกว่ารถบริษัทหรือไม่?
• สามารถจับคู่เที่ยวส่งกับงานรับกลับได้หรือไม่?
• มีข้อมูล Plan vs Actual เพื่อหาสาเหตุการวิ่งเกินแผนหรือไม่?

               รถเที่ยวเปล่าไม่ใช่แค่ปัญหาน้ำมัน แต่คือปัญหา Productivity

                  เมื่อมองในมุมธุรกิจ รถเที่ยวเปล่าคือทรัพยากรที่ถูกใช้โดยไม่ได้สร้างรายได้เต็มศักยภาพ ยิ่ง Fleet ใหญ่ จำนวนเที่ยวมาก และพื้นที่ให้บริการกว้าง ต้นทุนที่ซ่อนอยู่ก็ยิ่งขยายตามจำนวนกิโลเมตร   องค์กรจึงควรเปลี่ยนคำถามจาก “เดือนนี้ค่าน้ำมันเท่าไร?” เป็น “ในค่าน้ำมันทั้งหมด มีเท่าไรที่เกิดจากระยะทางไม่สร้างรายได้?” เพราะคำถามหลังนำไปสู่การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุได้มากกว่า

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

📞 โทร: 095-526-5898 | 095-798-9568

📲 Line: @movemax

🌐 Website: www.movemax.me