Fleet Utilization คืออะไร และทำไมรถเยอะไม่เท่ากับมีประสิทธิภาพ

 

เพิ่มรถแล้ว ทำไมงานยังติดและต้นทุนยังสูง

                 จำนวนรถที่ใหญ่ขึ้นเพิ่มทางเลือกให้ทีม แต่หากการแบ่งงานยังไม่สมดุล รถบางคันอาจว่าง ขณะที่บางคันต้องวิ่งเร่งหรือย้อนพื้นที่ การเพิ่มรถจึงอาจเพิ่มต้นทุนโดยยังไม่แก้ปัญหาข้อมูล เวลารอ หรือข้อจำกัดหน้างาน

                ก่อนตัดสินใจเพิ่มรถ ควรตรวจว่าทรัพยากรที่มีพร้อมใช้เท่าไร ถูกใช้งานเท่าไร และสร้างผลลัพธ์ตามบริการที่ต้องการหรือไม่ โดยไม่ถือว่ารถสำรองหรือรถว่างทุกคันเป็นความสูญเปล่า

Fleet Utilization หมายถึงอะไร

               หมายถึงระดับการใช้ทรัพยากรกองรถเทียบกับฐานที่ตกลง อาจวัดจากจำนวนรถ ชั่วโมง หรือความจุ แต่ละด้านตอบคนละคำถาม จึงต้องระบุชื่อสูตรและตัวหาร ไม่รวมทั้งหมดเป็นเปอร์เซ็นต์เดียวโดยไม่มีหลักเกณฑ์

3 มุมที่ควรแยกวัด

มุมวัด

คำถาม

ข้อจำกัดของตัวเลข

จำนวนรถ

รถที่พร้อมถูกใช้กี่คัน

ใช้เพียงช่วงสั้นก็อาจนับเป็นรถใช้งาน

เวลา

เวลาที่พร้อมถูกใช้กับงานเท่าไร

เวลาวิ่ง รอ และบริการต้องแยกนิยาม

ความจุ

บรรทุกเทียบความจุใช้งานเท่าไร

น้ำหนักและปริมาตรเป็นคนละด้าน

Availability ต่างจาก Utilization

              Availability บอกว่ารถพร้อมใช้งานเท่าไร ส่วน Utilization บอกว่าใช้รถที่มีในฐานนั้นเท่าไร หากนำรถซ่อมออกจากตัวหาร อัตราใช้งานอาจดูสูงขึ้น แม้รถพร้อมมีน้อยลง จึงควรรายงานความพร้อมควบคู่กัน   กำหนดรถในขอบเขตให้ชัด เช่น รถบริษัท รถเช่า และรถร่วมที่ผูกทรัพยากรไว้ รถร่วมที่เรียกตามเที่ยวโดยไม่กำหนดจำนวนพร้อมใช้ ไม่ควรนำมารวมตัวหารเหมือนรถประจำโดยไม่มีนิยาม 

 

สูตรที่ใช้เป็นจุดเริ่มต้น

ตัวชี้วัด

สูตร

นิยามที่ต้องตกลง

ความพร้อมรายวัน

รถพร้อมใช้ ÷ รถในขอบเขต × 100

ช่วงเวลาที่ต้องพร้อมและเหตุที่ไม่พร้อม

การใช้รถพร้อมรายวัน

รถพร้อมที่ได้รับงาน ÷ รถพร้อมใช้ × 100

งานประเภทใดนับเป็นการใช้งาน

การใช้รถเทียบกองรถ

รถที่ได้รับงาน ÷ รถในขอบเขต × 100

ใช้ขอบเขตเดียวกับความพร้อม

การใช้เวลาตามงาน

ชั่วโมงตามงานรวม ÷ ชั่วโมงพร้อมใช้งานรวม × 100

รวมรอ บริการ โหลด และขากลับอย่างไร

การใช้ความจุน้ำหนัก

น้ำหนักบรรทุกในช่วงที่วัด ÷ ความจุน้ำหนักใช้งาน × 100

วัดขาออก สูงสุด หรือเฉลี่ย

การใช้ความจุปริมาตร

ปริมาตรบรรทุกในช่วงที่วัด ÷ ความจุปริมาตรใช้งาน × 100

เลือกช่วงเดียวกันเมื่อเปรียบเทียบ

             ตัวหารเป็นศูนย์ให้รายงานว่าคำนวณไม่ได้ สำหรับช่วงหลายวัน ให้รวมหน่วยรถต่อวันหรือชั่วโมงทั้งช่วงก่อนหาร เช่น ผลรวมรถที่ได้รับงานในแต่ละวัน ÷ ผลรวมรถพร้อมในแต่ละวัน ไม่ใช้จำนวนทะเบียนไม่ซ้ำแทนโดยไม่อธิบาย

             ชั่วโมงตามงานต้องอยู่ในช่วงพร้อมที่เป็นตัวหาร หากมีงานเกินช่วงนั้น ให้รายงานเวลาล่วงเวลาแยกหรือปรับฐานให้สอดคล้องกัน ไม่ปล่อยให้เปอร์เซ็นต์เกิน 100 แล้วเรียกว่าใช้รถดีขึ้นโดยอัตโนมัติ

เต็มน้ำหนักไม่ได้แปลว่าเต็มปริมาตร

สินค้าหนักอาจใช้น้ำหนักเต็มก่อนพื้นที่เต็ม ส่วนสินค้าขนาดใหญ่อาจเต็มพื้นที่ก่อนน้ำหนัก แยกสองด้านในการอ่านผล สำหรับงานรับส่งระหว่างทางต้องตรวจปริมาณบนรถแต่ละช่วง

ค่าบรรทุกสูงสุดเหมาะกับการตรวจข้อจำกัด แต่ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยตลอดเส้นทาง หากต้องการเฉลี่ยตามระยะทาง ให้กำหนดวิธีถ่วงน้ำหนักและเก็บข้อมูลแต่ละช่วงก่อน ไม่เฉลี่ยเปอร์เซ็นต์จากรถต่างขนาดแล้วตีความเป็นความจุรวมทันที  

ตัวอย่างสมมติ รถพร้อมถูกใช้สูงแต่ยังมีจุดที่ต้องตรวจ

ข้อมูลรายวัน

ค่า

รถในขอบเขต

10 คัน

รถไม่พร้อม

2 คัน

รถพร้อมใช้

8 คัน

รถพร้อมที่ได้รับงาน

6 คัน

Availability = 8 ÷ 10 × 100 = 80%
Utilization ของรถพร้อม = 6 ÷ 8 × 100 = 75%
การใช้รถเทียบกองรถทั้งหมด = 6 ÷ 10 × 100 = 60%

               สามค่าถูกต้องตามฐานของตัวเอง หากรถไม่พร้อมเพิ่มขึ้น ตัวหารรถพร้อมจะเล็กลง จึงต้องอ่านทั้งความพร้อมและการใช้รถร่วมกัน ไม่ดู 75% เพียงตัวเดียวแล้วสรุปว่าควรเพิ่มหรือลดรถใช้เวลามาก อาจหมดไปกับการรอ

              สมมติรถพร้อม 8 คัน คันละ 8 ชั่วโมง รวม 64 ชั่วโมงตามขอบเขตที่กำหนด มีเวลาตามงาน 40 ชั่วโมง แบ่งเป็นขับ 20 ชั่วโมง ให้บริการ 12 ชั่วโมง และรอ 8 ชั่วโมง

การใช้เวลาตามงาน = 40 ÷ 64 × 100 = 62.5%
เวลาขับและให้บริการเทียบเวลาพร้อม = 32 ÷ 64 × 100 = 50%

             หากเวลารอเพิ่ม อัตราใช้เวลาตามงานอาจสูงขึ้นทั้งที่ส่งงานไม่ได้เพิ่ม ต้องแยกเหตุของเวลา ไม่ถือว่าการขับรถนานกว่าหรือรอนานกว่าหมายถึงประสิทธิภาพสูงกว่า

ตัวเลขสูงไม่ได้รับรองต้นทุนต่ำหรือส่งดี

             หากใช้รถทุกคันแต่ส่งไม่ทัน เที่ยวเปล่ามาก หรือขับย้อนพื้นที่ ควรตรวจแผนและบริการร่วมด้วย ในทางกลับกัน รถสำรองที่ตกลงไว้รองรับความผันผวนอาจมีประโยชน์แม้อัตราใช้ต่ำ ต้องประเมินตามบทบาทและต้นทุน ไม่ตั้งเป้า 100% ทุกกรณี 

ทำไมรถเยอะแต่ผลงานไม่เพิ่ม

แบ่งงานไม่สมดุล

รถบางคันทำงานหนัก บางคันว่าง ตรวจพื้นที่ เวลานัด และความเหมาะสมของรถกับงาน

เงื่อนไขข้อมูลไม่ครบ

พิกัด ปริมาณ หรือเวลาบริการผิด ทำให้ต้องย้ายงานและแก้แผน

เวลารอและรอบโหลดไม่สอดคล้อง

รถมีแต่เริ่มงานต่อไม่ได้ ต้องแยกคิวโหลด การรอลูกค้า และเวลาเดินทาง

รถไม่ตรงประเภทงาน

รถว่างแต่รับสินค้าไม่ได้ หรือเข้าหน้างานไม่ได้ จำนวนรถรวมจึงไม่ใช่กำลังส่งที่ใช้ได้จริง

ดูค่าเฉลี่ยโดยไม่แยกงาน

วันปกติกับงานสูง หรือรถสำรองกับรถประจำอาจต้องประเมินต่างกัน

 

แนวทางเริ่มปรับ

               กำหนดฐานวัดก่อน เก็บข้อมูลพร้อมใช้ งาน เวลา และความจุ แยกตามพื้นที่กับประเภทรถ จากนั้นทดลองปรับการจัดงานหรือรอบส่ง ตรวจข้อจำกัดและผลบริการก่อนขยาย ไม่ใช้ค่า Utilization เพียงตัวเดียวเป็นเหตุซื้อหรือขายรถ

MoveMax ช่วยตรงไหน

             MoveMax VRP ช่วยคำนวณการจัดงานและเส้นทางจากข้อมูลกับข้อจำกัดที่รองรับ ส่วน Re-Optimize ช่วยคำนวณใหม่หลังปรับเงื่อนไข ให้ Planner ตรวจและยืนยันก่อนนำไปใช้

            นำแผนมาเทียบผลใช้รถจริงเพื่อหาจุดปรับ การแสดงตัวชี้วัดในบทความอาจต้องใช้ข้อมูลปฏิบัติงานหรือระบบอื่นร่วมด้วย ต้องตรวจรายงาน การส่งออก และขอบเขตที่ MoveMax รองรับ ไม่ถือว่าทุกสูตรมี Dashboard อัตโนมัติในทุกแพ็กเกจ

KPI ที่ควรดูคู่กัน

           จำนวนงานและ Drop สำเร็จ ส่งตรงเวลา ระยะทางต่อ Drop ต้นทุนต่อ Drop เที่ยวหรือช่วงวิ่งเปล่า เวลารอ และความพร้อมรถ ดูข้อมูลที่มีนิยามเดียวกันในรอบงานใกล้เคียงกันก่อนสรุปผล

 

FAQ 

Fleet Utilization ควรเป็นกี่เปอร์เซ็นต์

          ไม่มีตัวเลขเดียวที่เหมาะกับทุกธุรกิจ ต้องระบุสูตร บทบาทรถ ความผันผวน และบริการที่ต้องรักษาก่อนตั้งเป้า

รถจอดทุกคันเป็นต้นทุนสูญเปล่าหรือไม่

          ไม่เสมอ บางคันเป็นกำลังสำรองหรือรอช่วงงาน ต้องแยกสาเหตุและประเมินความคุ้มค่าตามบทบาท

ควรรวมรถซ่อมในตัวหารหรือไม่

           ขึ้นกับสูตร หากวัดการใช้รถพร้อมให้แยกออก แต่ต้องรายงาน Availability และรถในขอบเขตทั้งหมดด้วย เพื่อไม่ซ่อนปัญหาความพร้อม

Utilization สูงแล้วลดรถได้หรือไม่

          ต้องตรวจเวลานัด ความจุ งานสูง กำลังสำรอง และคุณภาพบริการผ่านแผนที่ปฏิบัติได้จริงก่อนตัดสินใจ

ควรดูรายวันหรือรายเดือน

         ดูรายวันเพื่อเห็นคอขวดและงานสูง ใช้ข้อมูลหลายช่วงประกอบแนวโน้ม โดยรวมหน่วยฐานให้ถูกต้องก่อนคำนวณทั้งเดือน

นัด Demo กับ MoveMax

           อยากรู้ว่ารถที่มีถูกใช้เหมาะกับงานหรือไม่ เตรียมข้อมูลงาน รถพร้อมใช้ ความจุ และผลปฏิบัติงาน มาประเมินแนวทางจัดงานกับ MoveMax พร้อม KPI ที่อ่านทั้งทรัพยากรและบริการ  

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

📞 โทร: 095-526-5898 | 095-798-9568

📲 Line: @movemax

🌐 Website: www.movemax.me

 
เรามุ่งสร้างสรรค์เทคโนโลยีและนวัตกรรมทางเลือกใหม่ให้กับภาคธุรกิจการขนส่งและโลจิสติกส์เพื่อให้ตอบสนองความต้องการและเป้าประสงค์ที่แท้จริงของผู้ใช้งานและสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีได้ง่าย

ติดต่อเรา

: www.movemax.me

ติดต่อผ่าน Line : @movemax

ฝากข้อมูลให้ฝ่ายขายติดต่อกลับ

Updated ©2025  MoveMax All Rights Reserved Created By Handywings Company ( Thailand )   Term of Service |  Privacy &  Policy

Demo / Consult